هیومیک اسید چیست؟ اسید هیومیک در واقع بقایای تجزیه شده از مواد طبیعی (ضایعات گیاهی و حیوانی) بوده که جزو یکی از نمونه های کود آلی محسوب می شود. هیومیک ها یک ماده آلی به رنگ تیره با خاصیت آنتی اکسیدانی است و از مهم ترین اجزای خاک بوده که فواید بسیاری از جمله بهبود تخلخل خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک، افزایش نفوذ پذیری و جذب بهتر عناصر به همراه کیفیت ومقاومت خاک می شود. در چرخه شیمیایی هیومیک اسید ها مولکول هایی با زنجیره بلند و سنگین هستند و به طور طبیعی در چرخه حیات وجود دارد.
به وجود آمدن هیومیک اسید به گونه ای است که بقایای گیاهان و جانوران در خاک مدفون شده و در اثر تابش خورشید، شرایط آب و هوایی و در طی فرایند تجزیه آن ها، تبدیل به ماده آلی و معدنی می شود. این ماده در بین کشاورزان بسیار محبوب است. یکی از موارد مهم در هیومیک اسید تقویت ریشه گیاهان است که به دلیل افزایش فسفر در خاک اتفاق می افتد. اسم هیومیک اسید برگرفته از هوموس است که بدین معنی است که هر زمان باقی مانده جانوران و گیاهان میمیرند بعد از یک چرخه طبیعی که شامل خورده شدن اجساد، تجزیه و در نهایت تغیر شکل پیدا می کند و تبدیل به هوموس یا گیاخاک می شود که ترکیبات پایدار و پیچیده شیمیایی هستند این ترکیب به دسته های هیومیک اسید، فولویک اسید و… تقسیم بندی می شود.
هیومیک اسید
دسته بندی کودها بر اساس منشا آن یا بیولوژیک هستند و شیمیای یا آلی هستند که هر کدام ویژگی و خاصیت خود را دارد. همه آن در جهت افزایش عملکرد گیاه و تولید محصول باکیفیت استفاده می شوند. همانطور که ذکر شد هیومیک اسید یک مکاده آلی است. این ماده آلی فواید بسیاری در صنعت کشاورزی دارد و نه تنها در روند و بهبود عمکرد خاک مزرعه یا باغات، حتی در گیاهان خانگی و آپارتمانی اثر گذار است بلکه در تولید و افزایش محصول نیز بسیار موثر است.
به گونه ای که استفاده از هیومیک اسیدها در فعل و انفعالات جذب عناصر در گیاه نقش موثری دارد و همین جذب عناصر در گیاه موجب رشد بهتر گیاه، تولید ریشه، بهتر شدن لقاح در گل و میوه سالم خواهد شد. جالب است بدانید هیومیک اسید تنها یک اسید نیست بلکه ترکیبی از اسیدهای مختلف است که قابل حل و قابل جذب هستند که در خاک ، اقیانوس و رودها نیز وجود دارد. این کود برای کشت و پرورش گیاهانی همچون صیفی و سبزیجات، غلات، گیاهان دارویی، حبوبات، درختان میوه و گل های آپارتمانی کاربرد دارد و بسیار استقبال زیرا هم در فرایند رشد و جذب گیاهان موثر است و هم ضرری برای طبیعت ندارد و یک ماده مفید محسوب می شود.
انواع هیومیک اسید
هیومیک اسید انواع مختلفی دارد به طور مثال هیومیک های جامدی که منشا طبیعی دارند، هیومیک های مایع و هیومیک هایی که به صورت شیمیایی در کارخانه جات تولید سم و کود ساخته می شوند (پودری، مایع و گرانول). این ماده را می توان به صورت دست پاش، محلول پاش، آب آبیاری، بذر مال و چالکود استفاده کرد. توجه داشته باشید که هیومیک های گرانول، دیر رهش بوده که بدین معنا است که عناصر موجود در آن به کندی آزاد و جذب می شود (دیر رهش) این نوع کودها در روش چالکود کردن استفاده می شود.
هیومیک مایع نیز حلالیت بالایی دارد و به صورت محلول پاش و یا آب آبیاری می تواند استفاده نمود. هیومیک پودری نیز در آب انحلال پذیر است و می توان در سیستم آبیاری از آن استفاده نمود. (توجه داشته باشید که هیومیک ها باید به خوبی در آب حل شود و هیچ رسوبی نداشته باشد. در صورت وجود رسوب نشان دهنده این موضوع است که هیومیک استفاده شده دارای ناخالصی بوده و مرغوب نیست) هیومیک دست پاش نیز می توان با کمک دست در سطح مزرعه پخش و استفاده نمود.
کاربرد و مزایای هیومیک اسید
این ماده آلی فواید و کاربردهای بسیاری دارد که بخش از آن شامل:
- افزایش تخلخل و کیفیت خاک (بهبود ساختار خاک)
- سبب جداسازی و جلوگیری از ورود سموم مضر در خاک
- افزایش رشد ریشه و تنفس ریشه ای گیاه
- افزایش ظرفیت نگهداری آب در خاک که سبب حفظ رطوبت برای گیاه می شود.
- موجب تحرک میکروارگانیسم ها و جانداران ریز
- افزایش جذب بهتر عناصر و در دسترس قرارگیری عناصر در گیاه
- کمک به رشد باکتری های مفید در خاک که به بهبود جریان هوا و آب کمک می کند.
- تنظیم PH در خاک که اثر جذب عناصر بر یکدیگر را بهتر می کند.
- افزایش مقاومت در خاک (شوری، سردی و گرمی بیش از حد)
- کاهش شوری خاک
- افزایش مقاومت گیاه در برابر تنش ها و آفات و بیماری
- استفاده در انجام بذر مال و افزایش سرعت جوانه زنی
- افزایش کمیت و کیفیت محصولات
- سازگار با طبیعت
- افزایش سبزینگی و تولید کلروفیل
طریقه مصرف هیومیک اسید برای گیاهان
مصرف هر ماده مغذی و مفید برای گیاه دارای اندازه تقریبی و زمان تقریبی است که باز هم برای گیاهان مختلف و مرحله رشدی متفاوت می باشد. اگر تغذیه گیاه در زمان مناسب نباشد و یا کم تر و بیشتر از حد نیاز گیاه باشد ایجاد مشکل می کند که روند عکس برای آن به دنبال دارد. در این مقاله زمان و میزان مصرف هیومیک را برای محصولات بررسی می کنیم. بسته به نوع منطقه و مرحله رشدی، شرایط آب و هوایی و نوع هیومیک تهیه شده می تواند متفاوت باشد. به طور کلی میزان مصرف هیومیک به صورت زیر است:
- محصولات زراعی: استفاده همراه با آب آبیاری، بهترین زمان مصرف همراه اولین یا دومین آبیاری (10 لیتر در هکتار)
- یونجه و گندم: استفاده همراه با آب آبیاری، همراه اولین آبیاری به همراه اولین آبیاری بعد از برداشت ( 10 لیتر در هکتار)
- سبزی و صیفی جات و گلخانه: استفاده همراه با آب آبیاری، با اولین آبیاری کوددهی انجام شود. در طول فصل 3 تا 5 دوره تکرار صورت گیرد. (5 تا 10 لیتر در هکتار)
- درختان میوه: استفاده همراه آب آبیاری، بهترین زمان در ابتدای فصل با اولین آبیاری و قبل از گل دهی درختان میوه است. کوددهی را 4 تا 5 دوره تکرار کنید. (10 لیتر در هکتار)
- نهال: استفاده همراه آب آبیاری ، بهترین زمان در ابتدای فصل بهار و هر 20 روز یکبار کوددهی تکرار شود. (5 تا 10 گرم برای هر نهال)
- درختان میوه: استفاده به صورت چالکود، در یک سوم انتهایی (سایه انداز درخت) در خاک به عمق 50 سانتی متر (10 تا 15 گرم برای هر درخت)
- نشاء: استفاده به صورت غوطه ور کردن، ریشه های نشاء را به مدت چند ثانیه (2 تا 5 ) در محلول نگه دارید. بعد به زمین اصلی انتقال دهید. (محلول 10 در هزار)
بهترین زمان مصرف در باغات، بعد از زمستان گذرانی درختان تا قبل از گلدهی و برای گندم و غلات در ابتدای رشد گیاه و هنگام تشکیل خوشه و بعد از شکل گیری خوشه می باشد.
مصرف هیومیک برای گیاهان آپارتمانی، همراه با آب آبیاری سبب رشد و شادابی به گیاه می شود. می تواند از تنش های آن نیز جلوگیری کند. برای هر گلدان 2 تا 4 گرم در 200 سی سی آب مصرف و حدود 2 ماه یک بار استفاده شود.
جمع بندی
استفاده از هیومیک اسید در تمام مراحل رشدی گیاه قابل استفاده است. اما در مراحل ابتدایی رشد موجب استحکام و گسترش ریشه می شود که در پی آن افزایش رشد رویشی را به دنبال دارد. همچنین استفاده از آن در مرحله زایشی بر روی کیفیت و کمیت محصول به شدت اثرگذار می باشد. برای تمامی محصولات اعم از زراعی، باغی، گلخانه ای، گیاهان زینتی، نهال و سبزی و صیفی کاربرد دارد.