بیماری لکه غربالی یکی از مهمترین و رایجترین بیماریهای قارچی در درختان میوه هستهدار است که میتواند خسارات فراوانی به محصولات باغی وارد کند. این بیماری با بروز لکههای ارغوانی مایل به بنفش بر روی برگها، میوهها و سرشاخههای درختان، ضعف عمومی درخت، کاهش کیفیت میوهها و در نهایت افت تولید را به همراه دارد. از آنجا که درختان زردآلو، هلو، گیلاس، آلبالو، گوجه، شلیل و بادام در برابر این بیماری آسیبپذیر هستند، شناخت علائم، راههای کنترل و پیشگیریهای مناسب در مدیریت زراعی اهمیت ویژهای دارد. در این مقاله، با بررسی جزئیات بیماری لکه غربالی، روشهای تشخیص، کنترل و مبارزه علمی و مؤثر، تلاش خواهیم کرد تا به باغداران و متخصصان زراعت کمک کنیم این بیماری را به شکل کارآمد مهار کرده و بهرهوری محصولات خود را افزایش دهند.
علائم و نشانههای بیماری لکه غربالی در درختان هستهدار
علائم بیماری لکه غربالی در جوانه ها
نشانه های بیماری روی هلو،شلیل و زرد آلو مشابه است. قارچ عامل بیماری در خلال ماه های مرطوب و پاییز، جوانههای خفته را آلوده کرده، منجر به مرگ آنها میشود. گاهی جوانه های مرده از ترشحات صمغی پوشیده شده، جلای خاصی پیدا میکنند. پیدایش لکه های شانکر مانند محتوای اسپورودوکیوم های قارچ روی شاخه های به قطر 3 تا 10 میلی متر در هلو، شلیل و بادام معمول است. روی شاخه های زردآلو این لکه ها تشکیل نمیشود.
علائم بیماری لکه غربالی در برگها
یکی از نخستین نشانههای بیماری لکه غربالی، بروز لکههای کوچک، گرد و ارغوانی مایل به بنفش روی برگها است. لکهها در مرکز برگ، تیره و خشک شده به تدریج بزرگ تر شده و قطرشان به 3 تا 10 میلی متر می رسد و رنگشان متمایل به قهوه ای می شود و پس از مدتی به تدریج خشک میشوند. لکه های روی برگ در هوای گرم و خشک از پهنک برگ جدا شده، می ریزند و برگ سوراخ سوراخ می شود و به همین دلیل این بیماری را لکه غربالی نامیده اند. لکه های روی برگ هلو، شلیل، گوجه و بادام تقریبا مدورند و قطر سوراخ ها به 3 تا 5 سانتی متر می رسد، ولی سوراخ های روی برگ زرد آلو گاهی با حشره خوردگی قابل اشتباه است. لکه های روی میوه ها معمولا در سطح نیمه بالایی آن ها بروز کرده، سرانجام چوب پینه ای و زبر و در زردآلو برجسته می گردند.
علائم بیماری لکه غربالی بر روی میوهها
در مرحلهای دیگر، بیماری لکه غربالی بر روی میوههای هستهدار، به صورت نقاط برجسته و جوشمانند ظاهر میشود که کیفیت ظاهری و ارزش صادراتی میوهها را کاهش میدهد. این جوشها ممکن است به زخمهای عمیق تبدیل شده و با کاهش بازارپسندی میوه، خسارات اقتصادی قابل توجهی وارد کنند.
علائم بیماری لکه غربالی بر روی سرشاخهها
لکههای گرد، برجسته و قهوهای رنگ بر روی شاخهها و سرشاخههای درختان نیز دیده میشود. این لکهها ممکن است زخمهایی عمیقتر شوند و منجر به خشک شدن شاخهها و پوسیدگی جوانهها گردند. چنین آسیبهایی، وضعیت سلامت درخت را تضعیف و توان تولید میوه را کاهش میدهد.
چرخه زندگی قارچ عامل بیماری لکه غربالی
قارچ معطوف به بیماری لکه غربالی، در فصل زمستان در برگهای ریخته شده و زخمهای نرم در پاییز و زمستان پنهان میماند. پس از شروع بهار و ریزش برگها، این قارچ شروع به فعالشدن میکند و در شرایط مرطوب و معتدل، رشد کرده، لکههای جدید را بر روی قسمتهای مختلف درخت ایجاد میکند. رطوبت بالای محیط و کاهش تهویه هوا، شرایط ایدهآل برای انتشار این بیماری فراهم میکنند. دوره کمون بیماری بسته به دما و نوع بافت آلوده از 5 تا 14 روز تغییر میکند. این میسلیوم های این قارچ در محیط کشت بین 4 تا 30 درجه سانتی گراد رشد می کنند و دمای بهینه برای رشد آن ها بین 15 تا 20 درجه سانتی گراد است.
نحوه انتشار بیماری
پراکنده شدن اسپورها (کلنیهای تولید مثل قارچ) آب باران و تماس مستقیم شاخهها با برگهای آلوده، از راههای اصلی انتقال بیماری است. همینطور، استفاده ناصحیح از تجهیزات کشاورزی و عدم رعایت بهداشت باغ میتواند منجر به افزایش سرعت شیوع آن شود. این عوامل سبب میشوند مدیریت و کنترل صحیح بیماری بسیار حیاتی باشد.
مبارزه زراعی و مدیریتی درختان هسته دار در برابر بیماری لکه غربالی
رعایت بهداشت دقیق در باغها اولین قدم در کنترل این بیماری است. جمعآوری و دفع برگهای آلوده و ریخته شده در پاییز، جلوگیری از باقی ماندن منابع آلودگی در منطقه، از اصلیترین روشهای کاهش جمعیت قارچ است. همچنین، کاهش رطوبت محیط با اطمینان از تهویه مناسب باغ و جلوگیری از آبیاری بیش از حد، کنترل بهتری بر شیوع بیماری فراهم میکند. افزایش فاصله مناسب میان درختان و حذف شاخههای خشک و بیمار، از دیگر اقدامات مؤثر است.
مبارزه شیمیایی و سمپاشی درختان هسته دار در برابر بیماری لکه غربالی
در مراحل نخستین شیوع بیماری، سمپاشیهای زمستانه پس از حدود 70٪ ریزش برگها با استفاده از ترکیبات مسی مانند مخلوط بردو قبل از باران های پاییزی اجرا میشود و از آلودگی درختان در سراسر زمستان جلوگیری می کند برای جلوگیری از آلودگی میوه و برگ (مخصوصا در مورد زرد آلو ) 1 یا 2 بار سمپاشی به فاصلهی 15 تا 20 روز بعد از تشکیل میوه توصیه می شود. چون مصرف قارچ کش های مسی ممکن است موجب آسیب در برگ های جوان گردد، از این رو در بهار، قبل و بعد از گلدهی، سمپاشی مجدد با قارچ کش های آلی مانند مانند کاپتان، اکسی کلرور مس و ترکیبات مسی باید انجام گیرد. استفاده از قارچکشی نظیر محلول بردوفیکس در کنترل این بیماری بسیار موثر است.
مبارزه بیولوژیک درختان هسته دار در برابر بیماری لکه غربالی
در کنار مبارزه شیمیایی، استفاده از روشهای بیولوژیک مانند بهرهگیری از قارچهای دشمن و باسیلهای مؤثر که توانایی مهار قارچ عامل لکه غربالی را دارند، میتواند مکمل خوبی در برنامههای مدیریت بیماری باشد. این روش بهخصوص در شرایط باغات ارگانیک و استفاده محدود از سمهای شیمیایی اهمیت فراوانی دارد.
بهترین سموم و فرآوردههای موثر برای کنترل لکه غربالی در درختان هستهدار
در بین سموم، ترکیبات مسی و قارچکشهایی مانند کاپتان، محلول بردوفیکس و کوپراکسیکلراید به عنوان گزینههای مؤثر در پیشگیری و درمان این بیماری شناخته شدهاند. این سموم باید در فواصل زمانی مناسب و بر اساس دستورالعملهای فنی اعمال شوند تا حداکثر تاثیر را داشته و از مقاومت قارچ نیز جلوگیری شود.
نتیجهگیری
بیماری لکه غربالی درختان میوه هستهدار یکی از چالشهای مهم باغداران و زراعتکاران است که تأثیر مستقیمی بر کمیت و کیفیت محصول نهایی میگذارد. شناسایی زودهنگام علائم، رعایت نکات بهداشتی، اصلاح مشکلات تهویه و رطوبت، و استفاده صحیح از سموم مؤثر، کلیدهای اصلی در کنترل این بیماری محسوب میشوند. بهرهگیری از روشهای مدیریتی و مبارزه بیولوژیک، کمک میکند تا باغها سالمتر و در برابر این بیماری مقاومتر شوند. با توجه به اهمیت اقتصادی و زیستمحیطی، اجرای برنامههای کنترل جامع و آگاهی مستمر در میان باغداران، نقش حیاتی در کاهش خسارات و افزایش بهرهوری دارد. برای دریافت مشاوره و اطلاع از قیمت با کارشناسان ما در تماس باشید.