کنجد به عنوان یکی از قدیمیترین و باارزشترین گیاهان زراعی ایران، جایگاه ویژهای در کشاورزی کشور دارد. این گیاه استراتژیک که از دیرباز در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری ایران کشت میشود، به دلیل روغن باکیفیت، کاربرد گسترده در صنایع غذایی و دارویی و سازگاری با شرایط خشکسالی، همواره مورد توجه کشاورزان بوده است. با این حال، آفات کنجد، بیماریهای کنجد و علفهای هرز کنجد از مهمترین عوامل تهدیدکننده این محصول محسوب میشوند که سالانه خسارات اقتصادی قابل توجهی به مزارع کنجد وارد میکنند. مدیریت آفات کنجد و کنترل به موقع عوامل خسارتزا، نقش تعیینکنندهای در افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصول دارد. در این مقاله جامع، با مهمترین آفات و بیماریهای کنجد و روشهای نوین کنترل آفات کنجد و مدیریت تلفیقی علفهای هرز آشنا میشوید.
آفات کنجد و راههای کنترل آن ها
مدیریت آفات کنجد و کنترل به موقع عوامل خسارتزا، نقش تعیینکنندهای در افزایش عملکرد و بهبود کیفیت محصول دارد. در ادامه به تعدادی از آفات کنجد و راه مقابله با آن می پردازیم.
آفت پروانه بذرخوار کنجد
پروانه بذرخوار کنجد که با نام سوراخکننده غلاف نیز شناخته میشود، به عنوان مهمترین آفت کنجد در ایران محسوب میگردد. این آفت با تغذیه از غنچهها، گلها و کپسولهای کنجد، خسارت شدیدی به محصول وارد میکند. الروهای این آفت پس از تفریخ تخم، با تنیدن تارهای ابریشمی برگها را به هم چسبانده و در داخل این پناهگاه از دانههای در حال تشکیل تغذیه میکنند. بررسیهای انجام شده در مزارع کنجد استان هرمزگان نشان میدهد که این آفت تا ۷ نسل در سال داشته و خسارت آفات کنجد از این نوع به ویژه روی کپسولها قابل توجه است.
روشهای کنترل آفات کنجد برای مقابله با آفت بذر خوار کنجد
پایش منظم: بازدید هفتگی مزارع به ویژه در مناطق آلوده
کنترل شیمیایی: استفاده از سموم تماسی-گوارشی مانند سایپرمترین، دیازینون، دیمتوات و مالاتیون
مدیریت زراعی: جمعآوری و از بین بردن بقایای گیاهی پس از برداشت
آفت زنجرک چغندرقند کنجد
زنجرک چغندرقند از دیگر آفات کنجد است که با مکیدن شیره گیاهی باعث ضعف بوتهها و ایجاد لکههای قهوهای روی برگها میشود. این آفت علاوه بر خسارت مستقیم، نقش مهمی در انتقال بیماریهای ویروسی دارد.
راه مقابله زنجرک چغندرقند در کنجد
برای کنترل آفات کنجد از نوع زنجرک، استفاده از سموم سیستمیک مانند دیمتوات، متاسیستوکس و دسیس توصیه میشود.
آفت سن سبز پنبه
سن سبز پنبه در مناطق گرمسیر مانند هرمزگان به صورت فعال در مزارع کنجد حضور دارد. این آفت با تزریق بزاق به بافت گیاه و تغذیه از شیره گیاهی، باعث بدشکلی اندامها و کاهش رشد میشود. هر حشره ماده تا ۱۶۰ تخم می گذارد و دارای ۴ نسل در سال می باشد
راه مقابله سن سبز پنبه در کنجد
برای مبارزه با آفات کنجد از این نوع، سمپاشی با اکسیدیمتونمتیل یا مونوکلروفوس (یک تا دو بار در سال) مؤثر است.
برگپیچ و غلافخوار کنجد
لاروهای این شبپره با تنیدن تار، برگها را به هم پیچیده و از آنها تغذیه میکنند. سپس به غلافها حمله کرده و داخل آنها را خالی میکنند. برای پیشگیری این آفت می توان از کشت زودهنگام برای فرار از اوج جمعیت آفت، رعایت تناوب زراعی و جمعآوری و سوزاندن بقایای گیاهی پس از برداشت استفاده کرد.
روشهای کنترل برگ پیچ و غلاف خوار کنجد
در صورت مشاهده خسارت (۱۰-۱۵٪ آلودگی)، استفاده از حشرهکشهای بیولوژیک (مثل Bt) یا حشرهکشهای شیمیایی کمخطر و اختصاصی توصیه میشود.
آفت بذرخوار کنجد
آفت بذر خوار کنجد به سوراخ کننده غلاف معروف است، تخم های خود را به صورت تکی یا چندتایی در جوانه های انتهایی بوته ها قرار می دهد. الروها پس از تفریخ تخم، به وسیله تارهای ابریشمی، برگ های کنجد را به هم می چسبانند و در داخل برگ ها شروع به تغذیه می کنند. در زمان ظهور غنچه ها و کپسول ها، برگ ها را رها می کنند و از غنچه و کپسول و از دانه های کنجد تغذیه می کنند. حداکثر خسارت این آفت بر روی کپسول هاست. نمونه برداری های هفتگی از مزارع کنجد منطقه حاجی آباد هرمزگان نشان می دهد این آفت 6 تا 7 نسل در سال
زاد و ولد دارد. کنترل شیمیایی آن با استفاده از سموم تماسی گوارشی و نفوذی مانند سایپرمترین، مالاتیون، دیازینون، و دیمتوات امکان پذیر است
آفت شته سبز هلو
حشرات ریز سبز رنگی که به صورت کلنی در سطح زیرین برگها و ساقههای جوان تجمع میکنند و با مکیدن شیره نباتی باعث ضعف بوته و پیچیدگی برگها میشوند. راه پیشگیری این آفت کنترل علفهای هرز میزبان در اطراف مزرعه، پرهیز از مصرف بیرویه کودهای ازته و حمایت از دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک ها می باشد.
روشهای کنترل آفت شته سبز هلو کنجد
در صورت طغیان و کاهش جمعیت دشمنان طبیعی، استفاده از حشرهکشهای سیستمیک یا تماسی با انتخاب ترکیبات کمخطر.
کرم برگ خوار مصری
این آفت در مناطق گرمسیر و نیمه گرمسیر فعالیت دارد، لذا اغلب در استان های جنوبی کشور شیوع دارد و به کرم برگخوار مصری مشهور است. حشره كامل شب پره اى است به طول حداكثر ٢ سانتى متر وعرض بدن با بال هاى باز حدود ٣ سانتيمتر است. رنگ عمومى بدن قهوه اى روشن بوده ودر روى بال هاى جلو نقوشى در هم ديده مى شود، در وسط بال روئى نزديك كناره يك لكه مورب به رنگ زرد روشن وجود داشته كه در ماده ها اين لكه قدرى تيره تر است. دامنه ميزبانى اين آفت بسيار وسيع مى باشد، بيشتر روى پنبه و چغندر خسارت به بار مى آورد ولى روى كنجد در بعضى از استان ها از جمله خوزستان شيوع دارد. لاروهاى سن اول به طور دسته جمعى در سطح زيرين برگ از پارانشيم تغذيه كرده و برگ هارا مشبك مى سازند ودر سنين بعدى به سطح برگ آمده از تمام سطح برگ به استثناى رگبرگ اصلى تغذيه كرده و به ساير اندام هاى گياه ميزيان نيز حمله ور می شوند.
روش های کنترل آفات برگ خوار مصری
كنترل اين آفت به صورت زراعى وشيميايى انجام مى شود. مبارزه زراعى شامل جمع آورى بقاياى محصول، انهدام علف هاي هرز و انجام شخم عميق يس از برداشت محصول مى باشد. آفت كش هاى كم خطر نظير اسپينوساد در سنين اوليه لاروى مى توان به راحتى اين افت را كنترل کرد.
نتیجهگیری
مدیریت آفات کنجد، بیماریهای کنجد و علفهای هرز کنجد نیازمند رویکردی تلفیقی و هوشمندانه است . باید کلیه روشهای زراعی، مکانیکی، بیولوژیک و شیمیایی در کنار یکدیگر به کار گرفته شود. کنترل آفات کنجد زمانی به موفقیت میرسد که کشاورز با پایش منظم مزرعه، نسبت به شناسایی به موقع آفات کنجد اقدام کرده و در زمان مناسب مداخله نماید. پروانه بذرخوار کنجد به عنوان مهمترین آفت کنجد نیازمند توجه ویژه است و مدیریت آفات کنجد در این مورد باید با ترکیبی از روشهای زراعی و شیمیایی انجام شود. برای دریافت مشاوره اطلاع از قیمت با کارشناسان ما در ارتباط باشید.